URI – Uniform Resource Identifier

Uniform Resource Identifier (pol. jednolity identyfikator zasobu) jest standardowym ciągiem znaków służącym do jednoznacznego identyfikowania zasobów w sieci Internet. URI jest fundamentalnym elementem architektury World Wide Web oraz wielu innych systemów komunikacji komputerowej.

Definicja

Według RFC 3986 URI definiuje się jako „składnię identyfikatora, który umożliwia jednoczesne określenie nazwy, lokalizacji lub innego sposobu odniesienia się do zasobu”. URI składa się z kilku części, które mogą, ale nie muszą, występować w danym ciągu:

• schemat (np. http, ftp, mailto) określający sposób interpretacji dalszej części identyfikatora,
• hierarchiczna część obejmująca authority (np. example.com) oraz opcjonalną ścieżkę,
• zapytanie zaczynające się od znaku ?,
• fragment rozpoczynający się od znaku #.

Rodzaje URI

URI można podzielić na dwa główne podtypy:

• Uniform Resource Locator (URL) – określa zarówno identyfikator, jak i metodę dostępu do zasobu (np. https://www.przyklad.pl/strona.html).
• Uniform Resource Name (URN) – służy wyłącznie do nazewnictwa zasobu, niezależnie od jego lokalizacji (np. urn:isbn:0451450523).

Historia i standaryzacja

Początkowo pojęcie URI wyłoniło się w latach 1995 w wyniku prac nad rozwojem WWW. Najważniejsze dokumenty normatywne to:

• RFC 1738 – wprowadzenie schematu URL,
• RFC 2396 – pierwsza pełna definicja URI,
• RFC 3986 – aktualna specyfikacja obowiązująca od 2005 roku.

Zastosowania

URI jest wykorzystywane w wielu kontekstach informatycznych, m.in.:

• adresowanie zasobów w HTML (atrybut href, src),
• identyfikowanie usług w usługach sieciowych (SOAP, REST),
• lokalizowanie plików w systemach operacyjnych (np. file:///C:/Documents/report.pdf),
• identyfikowanie elementów w XML i RDF (URI jako nazwy zasobów semantycznych).

Składnia – szczegóły techniczne

Podstawowy wzór URI przedstawia się następująco:

scheme:[//authority]path[?query][#fragment]

Gdzie:

• scheme – ciąg literowy, np. http, ftp, mailto;
• authority – opcjonalna część zawierająca userinfo, host i port (np. user:pass@example.com:8080);
• path – ścieżka hierarchiczna do zasobu;
• query – ciąg parametrów w postaci klucz=wartość, rozdzielonych znakiem &;
• fragment – odwołanie do wewnętrznej części zasobu, np. nagłówka w dokumencie HTML.

Powiązane pojęcia

W kontekście URI często występują następujące pojęcia:

• System nazw domenowych (DNS) – tłumaczy nazwy hostów na adresy IP,
• Protokół HTTP – najczęściej wykorzystywany do transportu zasobów wskazywanych przez URL,
• Internationalized Resource Identifier (IRI) – rozszerzenie URI umożliwiające użycie znaków spoza zestawu ASCII,
• Rozwiązywanie URI – proces przekształcania identyfikatora w konkretny sposób dostępu (np. poprzez DNS i protokół transportowy).

Przykłady

Oto kilka typowych przykładów URI:

• https://pl.wikipedia.org/wiki/Uniform_Resource_Identifier – URL do artykułu w Wikipedii,
• mailto:jan.kowalski@example.com – URI typu mailto wskazujący na adres e‑mail,
• urn:isbn:978-83-7270-123-4 – URN identyfikujący książkę po numerze ISBN.

Podsumowanie

URI jest kluczowym elementem współczesnego Internetu, umożliwiającym nie tylko określenie lokalizacji zasobu, ale także jego nazewnictwo i integrację w różnorodnych protokołach oraz systemach. Dzięki ustandaryzowanej składni i szerokiemu wsparciu w technologiach internetowych, URI pozostaje jednym z podstawowych narzędzi wymiany informacji w środowisku cyfrowym.