1995

Przegląd

Rok 1995 to rok w kalendarzu gregoriańskim i juliańskim, który rozpoczyna się w niedzielę i kończy w sobotę. Był to piąty rok XXI wieku oraz pierwsza połowa dekady 1990‑1999. W historii współczesnej wydarzyło się w nim wiele przełomowych wydarzeń politycznych, gospodarczych, kulturalnych i naukowych, które wpłynęły na dalszy rozwój światowy.

Polityka i międzynarodowe stosunki

W Stanach Zjednoczonych prezydentem jest Bill Clinton, który w kwietniu 1995 podpisał w Kijowie Porozumienie o ograniczeniu zbrojeń strategicznych (START II).
W Europie wprowadzono Szczęśliwy Plan i‑sztucznym zjednoczeniem Unii Europejskiej – w 1993 i 1994 przyjęto Traktat z Maastricht, a w 1995 roku rozszerzono UE o Austrię, Finlandię i Szwecję.
W Niderlandach odbyły się wybory parlamentarne, w wyniku których Wim Kok objął stanowisko premiera.
W Polsce Józef Okoń został prezydentem, a Józef Małowicz objął stanowisko premiera; w tym samym roku odbyły się wybory samorządowe, które wprowadziły nowy podział administracyjny.
W Afryce Rwanda doświadczyła ludobójstwa, które rozpoczęło się w kwietniu 1994 i kontynuowało się w 1995, a Międzynarodowy Trybunał Karny przyjął swoją pierwszą siedzibę w Hagcie.

Gospodarka

Rok 1995 charakteryzował się dalszym rozwojem globalizacji i liberalizacji rynków finansowych. W USA i w Japonii odnotowano znaczny wzrost produkcji przemysłowej, a w Europie wprowadzono jednolitą walutę – euro, które po raz pierwszy pojawiło się jako jednostka rozliczeniowa w systemie bankowym.

Nauka i technologia

W kwietniu 1995 NASA wystrzeliła misję STS‑71, pierwsze lądowanie łazika amerykańskiego na rosyjskiej stacji kosmicznej Mir.
W Japonii
W Niemczechmodemu V.90.
W dziedzinie medycyny 1995 odnotowano przełom w terapii antyretrowirusowej HIV, co znacznie wydłużyło średnią długość życia pacjentów.

Kultura

Rok 1995 obfitował w ważne wydarzenia kulturalne:

Premiera filmu „Siedem” w reżyserii Davida Finchera, który stał się jednym z najbardziej rozpoznawalnych thrillerów lat 90.
Wydanie albumu Radiohead – “The Bends”, uznawanego za kamień milowy brytyjskiego rocka alternatywnego.
W Władysławowie odbył się festiwal muzyki folkowej „Tradycja”, przyciągający artystów z całej Europy Środkowo‑Wschodniej.
W Nowym Jorku odbył się pierwszy raz festiwal Sundance Film Festival poza granicami Stanów Zjednoczonych, w Berlinie.

Sport

W 1995 odbyły się Mistrzostwa Świata w Rugby Union w Południowej Afryce – turniej, w którym Springboks zwyciężyli po raz pierwszy od 1995 roku.
W 1995 w Stuttgarcie odbyły się Mistrzostwa Świata w narciarstwie alpejskim, zdominowane przez Austriaków i Szwajcarów.
W 1995 w Kansas City odbyły się pierwsze mecze ligi koszykarskiej NBA poza Ameryką Północną – mecze demonstracyjne przeciwko EuroLeague.

Znaczące wydarzenia w Polsce

Rozpoczęto budowę drogi ekspresowej S5 w rejonie Poznania.
W KrakowieTVN.
W Gdańsku
Rok 1995 uznaje się za przełomowy w reformie szkolnictwa wyższego – wprowadzono system stypendialny Erasmus w Polsce.

Ważne urodzenia

Emma Watson (30 marca) – brytyjska aktorka, znana z roli Hermiony Granger w serii filmów o Harrym Potterze.
Liam Gallagher (21 września) – brytyjski muzyk, wokalista zespołu Oasis.
Kylie Jenner (10 sierpnia) – amerykańska przedsiębiorczyni i osobowość medialna.
Álvaro Morata (23 października) – hiszpański piłkarz, napastnik.

Ważne zgony

Yitzhak Rabin (4 listopada) – izraelski premier i laureat Pokojowej Nagrody Nobla, zamordowany w Tel Aviv.
Marlon Brando (1 lipca) – amerykański aktor, ikona kina klasycznego.
Frank Sinatra (14 maja) – amerykański piosenkarz i aktor, legenda muzyki popularnej.
Kurt Gödel (14 stycznia) – austriacki logik i matematyk, zmarł po długiej walce z chorobą.

Dziedzictwo i oddziaływanie

Rok 1995 był rokiem intensywnych przemian politycznych, gospodarczych i technologicznych. Wydarzenia tego okresu przyczyniły się do kształtowania współczesnego świata, w tym do dalszego rozwoju Unii Europejskiej, postępu w dziedzinie Internetu oraz zmian w równowadze sił międzynarodowych.