Wilhelm Röntgen

Wilhelm Conrad Röntgen (ur. 1845 w Lennep, zmarł 1923 w Monachium) był niemieckim fizykiem, laureatem pierwszej Nagrody Nobla w dziedzinie fizyki (Nagroda Nobla w 1901 roku). Najbardziej znany jest jako odkrywca promieniowania X, które w późniejszym czasie nazwano promieniowaniem röntgenowskim.

Życie i wykształcenie

Röntgen pochodził z rodziny techników. W latach 1865–1869 studiował inżynierię mechaniczną na Politechnice w Würzburgu, a następnie przeniósł się na Uniwersytet Zurych, gdzie uzyskał stopień doktora pod kierunkiem J. H. Rotha. Po uzyskaniu doktoratu pracował w Uniwersytecie w Würzburgu, a później w Uniwersytecie w Kolonii oraz Uniwersytecie w Monachium.

Odkrycie promieniowania X

W dniu 1895 roku, podczas badań nad promieniowaniem katodowym w lampie wyładowczej, Röntgen zauważył, że przez ekran fluorescencyjny prześmiguje nieznane dotąd promieniowanie. Po dokładnym zbadaniu zjawiska udowodnił, że promieniowanie to przechodzi przez materiały nieprzezroczyste dla światła widzialnego, ale jest w stanie wywołać reakcję chemiczną w płytach fotograficznych. Nazwał je strahlen (niem. „promienie”), co w języku polskim przyjęto jako promieniowanie X.

Nagroda Nobla i dalsze badania

W 1901 roku Wilhelm Röntgen otrzymał pierwszą w historii Nagrodę Nobla w dziedzinie fizyki za „odkrycie promieniowania X”. Po tym wyróżnieniu kontynuował badania nad charakterystyką i zastosowaniami promieniowania, współpracując m.in. z F. L. Lebedewem i N. Teslą.

Dziedzictwo i znaczenie

Odkrycie Röntgena zrewolucjonizowało diagnostykę medyczną. Radiologia stała się jedną z podstawowych dziedzin medycyny, a techniki oparte na promieniowaniu X, takie jak tomografia komputerowa czy fluorescencja rentgenowska, są nieodzowne w nowoczesnym leczeniu i badaniach naukowych.

Röntgen był także autorem licznych publikacji i podręczników z zakresu fizyki. Jego nazwisko nosi jednostka miary natężenia promieniowania – röntgen (1 R), a także wiele instytucji, m.in. Instytut Röntgenowski w Monachium.

Spis pism

• „Użycie promieniowania röntgenowskiego w medycynie”, 1900
• „Badania nad promieniowaniem X”, 1903
• „Fizyka röntgenowska”, 1910

Życie prywatne

Röntgen był żonaty z Anną Berthą, z którą miał trzy córki. Znany był z zamiłowania do muzyki i sztuki; poświęcał wolny czas grze na fortepianie oraz wycieczkom po Alpach.

Wspomnienia i upamiętnienie

Po jego śmierci w 1923 roku w Monachium, w mieście zbudowano Muzeum Röntgenowskie, a w 1925 roku ustanowiono coroczne Święto Röntgena, obchodzone wśród społeczności naukowej i medycznej.