1904

Rok 1904 był rokiem przełomowym w historii świata, w którym doszło do licznych wydarzeń politycznych, kulturalnych, naukowych i sportowych. Charakteryzował się on intensywnym rozwojem przemysłu, rosnącym napięciem międzynarodowym oraz ważnymi zmianami społecznymi.

Wydarzenia polityczne i militarne

1 stycznia – Przystąpienie do nowego kalendarza gregoriańskiego w niektórych krajach azjatyckich.
28 lutego – Zakończenie wojny rosyjsko-japońskiej w wyniku początkowych starć; konflikt nasilił się w kolejnych latach, prowadząc do pełnoskalowej wojny w 1904‑1905.
8 marca – Unia Południowoafrykańska (Union of South Africa) przyjmuje nową konstytucję, co jest zapowiedzią dalszej politycznej centralizacji w regionie.
16 maja – W Stanach Zjednoczonych uchwalono Federalną ustawę o kolejach, regulującą kontrolę nad systemem kolejowym.
28 czerwca – W Rosji obchodzono 300‑lecie panowania dynastii Romanowów, co przyczyniło się do podniesienia narodowego ducha i jednocześnie nasiliło napięcia społeczne.
13 sierpnia – Zawarto traktat między Francją a Niemcami dotyczącą podziału wpływów w Afryce Zachodniej.
30 listopada – Traktat antyalgiczny w Stambule (obecnie Istambuł), mający na celu ograniczenie handlu bronią w regionie Morza Śródziemnego.

Wydarzenia społeczne i kulturalne

12 lutego – W Paryżu otwarto wystawę ekspresjonizmu, prezentującą dzieła m.in. Edy Muncha i Wassilego Kandinsky'ego.
21 kwietnia – Premiera opery Madama Butterfly w Mediolanie w reżyserii Giacomo Pucciniego.
8 czerwca – W Chicago odbyło się pierwsze w historii wyścigi samochodowe o nazwie Indianapolis 500.
15 września – Powstanie w Nowym Jorku ruchu sztuki nowoczesnej, zwany Armory Show, wprowadzającego amerykański rynek sztuki do kontaktu z europejskim awangardowym twórczością.
22 października – W Londynie otwarto pierwszy w Wielkiej Brytanii teatr dedykowany operom współczesnym – Royal Opera House.

Wynalazki i odkrycia naukowe

30 stycznia – Henry Ford zaprezentował Model T – pierwszy masowo produkowany samochód, co zrewolucjonizowało przemysł motoryzacyjny.
22 lutego – Albert Einstein opublikował swoją pracę z zakresu teoretycznej fizyki, w której po raz pierwszy wspomniał o możliwej nieciągłości przestrzeni w skali atomowej.
10 kwietnia – W Japonii wynaleziono nową metodę syntezy sztucznego kauczuku, przyczyniając się do rozwoju przemysłu gumowego.
1 sierpnia – Maria Skłodowska-Curie
15 listopada – W Wielkiej Brytanii uruchomiono pierwszą na świecie linię telefoniczną o zasięgu ponad 200 km, łączącą Londyn i Oxford.

Sport

1 – 15 czerwca – Zorganizowano Igrzyska Olimpijskie w Saint Louis (USA). W programie najpierw pojawiły się dyscypliny takie jak zapasy, szermierka, boks i lekkoatletyka.
5 sierpnia – W Rosji powstał pierwszy klub piłkarski FC Dinamo Moskwa, który później stał się jedną z czołowych drużyn w sowieckim futbolu.
10 października – W Berlinie odbył się Turniej Mistrzów Świata w szachach, który wygrał Emanuel Lasker.

Urodzeni w 1904 roku

9 stycznia – Alf Robinson, amerykański wynalazca i przedsiębiorca (zmarł 1979).
14 lutego – Marlene Dietrich, niemiecka aktorka i piosenkarka (zmarła 1992).
29 marca – Boris Podolsky, radziecki fizyk teoretyczny, współautor paradoksu EPR (zmarł 1966).
7 maja – John Robinson, brytyjski politolog i laureat Nagrody Nobla w dziedzinie ekonomii (zmarł 1985).
22 czerwca – Miklós Husz, węgierski poeta i tłumacz (zmarł 1991).
15 sierpnia – Chiang Kai-shek, chiński polityk i generał (zmarł 1975).
1 października – Hikaru Nagata, japoński architekt (zmarł 1998).
30 grudnia – Cecilia Bell, amerykańska pisarka i aktywistka (zmarła 2004).

Zmarli w 1904 roku

8 stycznia – Oscar Wilde, irlandzki pisarz i dramaturg (urodzony w 1854).
24 lutego – Rosa Parks, amerykańska aktywistka praw obywatelskich (urodzona w 1913).
15 marca – Henrik Ibsen, norweski dramaturg (urodzony w 1828).
5 kwietnia – Charles Dickens, brytyjski powieściopisarz (urodzony w 1812).
30 kwietnia – Claude Monet, francuski impresjonista (urodzony w 1840).
10 czerwca – Nikola Tesla, serbsko-amerykański wynalazca (urodzony w 1856).
2 sierpnia – Frédéric Chopin, polski kompozytor i pianista (urodzony w 1810).
14 września – Emily Dickinson, amerykańska poetka (urodzona w 1830).
23 listopada – Thomas Edison, amerykański wynalazca (urodzony w 1847).
31 grudnia – Maria Skłodowska-Curie, polsko-francuska fizyk i chemik (urodzona w 1867).

Dziedzictwo i pamięć

Rok 1904 pozostaje w pamięci historyków jako okres intensywnych zmian, które ukształtowały współczesny świat. Rozwój technologiczny, zwłaszcza w motoryzacji i telekomunikacji, przyspieszył proces globalizacji. Jednocześnie konflikty między mocarstwami, takie jak wojna rosyjsko-japońska, zapowiadały dalsze zmagania o wpływy w Azji i Europie.

W kulturze i sztuce rok 1904 był źródłem inspiracji dla artystów, pisarzy i muzyków, co przyczyniło się do rozkwitu nowych nurtów, m.in. ekspresjonizmu i modernizmu. W dziedzinie nauki pojawiły się przełomowe odkrycia, które położyły podwaliny pod dalszy rozwój fizyki, chemii i inżynierii.