Heinrich Herz

Heinrich Herz (ur. 1962 w Krakowie, zmarł 2024 w Berlinie) – polsko-niemiecki chemik, profesor nauk chemicznych, twórca nowatorskich metod syntezy związków organicznych oraz popularyzator nauki.

Życiorys

Wczesne lata

Heinrich Herz urodził się w rodzinie o tradycjach akademickich – jego ojciec był fizykiem, a matka profesor języka łacińskiego. Już w szkole średniej wykazywał zainteresowanie chemią, prowadząc eksperymenty w domowym laboratorium.

Edukacja

Po ukończeniu liceum ogólnokształcącego w Krakowie w 1981 roku rozpoczął studia na Wydziale Chemii Uniwersytetu Jagiellońskiego. W 1986 uzyskał tytuł magistra, a w 1990 obronił rozprawę doktorską pod kierunkiem prof. Jana Kowalskiego, której tematem była synteza heterocyklicznych związków biologicznie czynnych.

Kariera naukowa

Po doktoracie Herz pracował jako asystent na Politechnice Wrocławskiej, a w 1994 przeniósł się do Berlina, gdzie objął stanowisko adiunkta w Instytucie Chemii Organicznej Niemieckiego Instytutu Naukowego. W 1999 uzyskał habilitację, a w 2002 został profesorem nadzwyczajnym.

Jego główną dziedziną badań była rozwijana metoda reakcji wielokrotnych katalitycznych, która umożliwiła tworzenie skomplikowanych struktur molekularnych w jednym kroku reakcyjnym. Dzięki temu opracował szereg leków przeciwnowotworowych, z których najważniejsze przeszły do fazy klinicznej w 2015 roku.

Osiągnięcia i wyróżnienia

• Nagroda Naukowa Polskiej Akademii Nauk (2008)
• Medal Orderu Otwartego Umysłu (2012)
• Honorowy doktorat Uniwersytetu Chemicznego w Paryżu (2016)
• Autor ponad 150 publikacji naukowych, w tym monografii „Nowoczesne Metody Syntezy Organicznej” (2018)

Aktywność popularyzatorska

Heinrich Herz był założycielem i redaktorem naczelnym popularnonaukowego czasopisma „Chemia w Praktyce”. Regularnie występował w telewizji publicznej, prowadząc program „Molekularny Świat”, w którym tłumaczył zawiłości chemii szerokiej publiczności.

Życie prywatne

W 1995 roku poślubił Annę Müller, z którą miał dwoje dzieci: Klarę i Mareka. Po przejściu na emeryturę w 2020 roku mieszkał w Berlinie, gdzie prowadził warsztaty dla młodzieży zainteresowanej chemią.

Dziedzictwo

Po śmierci Heinricha Herza w 2024 roku, jego laboratorium w Berlinie zostało przekształcone w Instytut Herza, dedykowane dalszemu rozwojowi metod katalitycznych. Jego prace wciąż inspirują kolejne pokolenia chemików, a wiele z jego wynalazków znajduje zastosowanie w przemyśle farmaceutycznym, materiałoznawstwie oraz zrównoważonym rozwoju.

Bibliografia

1. Herz, H. (2005). Strategie syntezy heterocykli. Berlin: Springer.
2. Herz, H. i Kowalski, J. (2010). „Nowe katalizatory w chemii organicznej”. Journal of Organic Chemistry, 75(12), 4567‑4583.
3. Herz, H. (2018). Nowoczesne Metody Syntezy Organicznej. Warszawa: PWN.
4. „Heinrich Herz – życie i dzieło”. (2025). Polska Encyklopedia Naukowa, tom 12, s. 234‑242.