encyklopedia.run.place

Karl Marx

Karl Heinrich Marx (ur. 5 maja 1818 w Trewirze, zmarł 10 marca 1883 w Londynie) – niemiecki filozof, ekonomista, socjolog, historyk oraz teoretyk polityczny. Wspólnie z Fryderykiem Engelsiem sformułował podstawy marksizmu, którego wpływ wykracza poza filozofię, ekonomię, socjologię i politykę.

Życiorys

Wczesne lata

Marx urodził się w zamożnej, żydowskiej rodzinie burżuazji. Jego ojciec Heinrich Marx był prawnikiem i działaczem o poglądach oświeceniowych. W 1818 roku rodzina przeprowadziła się do Paryża, a następnie do Rhegowa, gdzie Karl uczęszczał do szkoły średniej.

Edukacja

W 1835 roku rozpoczął studia prawnicze na Uniwersytecie w Bonnie, później przeniósł się na Uniwersytet w Berlinie, gdzie zetknął się z niemieckim idealizmem i filozofią Hegla. W 1839 roku uzyskał tytuł doktora filozofii.

Działalność w Europie

Po ukończeniu studiów Marx pracował jako dziennikarz i redaktor w Rhegowie, a później w Paryżu. W 1843 wyjechał do Brygady (Anglia), gdzie poznał Fryderyka Engelse. Wspólnie opracowali manifest „Manifestu komunistycznego”, opublikowany w 1848 roku.

Ostatnie lata w Londynie

Od 1849 roku Marx mieszkał w Londynie, gdzie prowadził badania nad gospodarką przemysłową i przygotowywał główne dzieło „Kapitał”. Jego życie w Londynie było biedne – utrzymywał się głównie z subskrypcji „Międzynarodowej” oraz pomocy przyjaciół.

Dzieła

Myśl filozoficzna

Podstawą marksistowskiej teorii jest pojęcie materializmu historycznego, według którego rozwój społeczeństw zależy od zmian w sposobie produkcji dóbr. Marx opracował także pojęcie walki klasowej jako motor historii oraz koncepcję alienacji pracownika w systemie kapitalistycznym.

Podstawowe pojęcia

Wartość dodatkowa
Różnica między wartością produktu a płaconym wynagrodzeniem pracownika; źródło zysku kapitalisty.
Przemiana towarowa
Proces, w którym kapitalista przetwarza środki produkcji i pracę w towary, które następnie sprzedaje na rynku.
Reprodukcja
Powtarzalny cykl produkcji i konsumpcji, który podtrzymuje system gospodarczy.

Działalność polityczna i społeczna

Marx był aktywnym działaczem ruchu socjalistycznego. W 1864 roku współzałożył Międzynarodową, a później, w 1875 roku, połączył siły z Bakuniną. Jego prace inspirowały rewolucje w Rosji, Chinach, Kubie i wielu innych krajach.

Dziedzictwo

Wpływ Marksa jest widoczny w różnych dziedzinach:

  • Polityka – powstanie partii komunistycznych i socjalistycznych.
  • Nauki społeczne – rozwój teorii społecznych i ekonomicznych.
  • Kultura – literatura, sztuka i krytyka społeczeństwa.

Chociaż wiele państw, które deklarowały się „markistowskie”, odebrało oryginalnym ideom nową interpretację, dzieła Marksa pozostają podstawą współczesnych debat o nierównościach społecznych i sprawiedliwości ekonomicznej.

Bibliografia

  1. Karl Marx, Manifest komunistyczny, 1848.
  2. Karl Marx, Kapitał. Krytyka ekonomii politycznej, tom I, 1867.
  3. Karl Marx, Ekonomiczne uzasadnienia komunizmu, 1847.
  4. Friedrich Engels, Biografia Karla Marksa, 1895.

Zobacz także