Katherine Johnson
Katherine Coleman Johnson (ur. 1918 roku w White House Park, West Virginia – zm. 2020 roku w Fairfax, Wirginia) – amerykańska matematyczka i fizyk, pionierka w dziedzinie obliczeń lotniczych oraz jedna z pierwszych czarnoskórych kobiet pracujących jako „human computer” w agencji NASA. Jej praca przyczyniła się do sukcesów m.in. programu Mercury, programu Apollo oraz programu Space Shuttle.
Życiorys
Wczesne lata
Katherine Johnson urodziła się w rodzinie o silnych tradycjach edukacyjnych – ojciec, James E. Johnson, był nauczycielem, a matka, Janie Johnson, prowadziła domowy dom kultury. Od najmłodszych lat wykazywała talent do liczenia i rozwiązywania zagadek matematycznych.
W 1933 roku rozpoczęła naukę w West Virginia State College, gdzie w 1937 roku uzyskała tytuł licencjata z matematyki i fizyki, będąc jedną z nielicznych czarnoskórych studentek w tej dziedzinie.
Kariera w NASA
Po ukończeniu studiów Johnson podjęła pracę w National Advisory Committee for Aeronautics (NACA), przodku NASA. W 1953 roku przeniosła się do oddziału Langley w Hampton, gdzie wykonywała skomplikowane obliczenia lotnicze.
W latach 1960‑1970 Johnson była członkinią zespołu sekcji dynamiki lotu. Najważniejsze jej dokonania to:
- Obliczenia trajektorii dla lotu pierwszego Amerykanina w kosmos – Alana Sheparda – w ramach programu Mercury (misja Freedom 7).
- Weryfikacja równania orbitalnego używanego przy misji Johna Glenna w programie Apollo, co umożliwiło bezpieczne lądowanie na Księżycu w 1969 roku.
- Obliczenia trajektorii startu i lądowania promu kosmicznego Space Shuttle, w tym misji STS‑1.
Johnson była także zwolenniczką wprowadzania komputerów elektronicznych, jednocześnie udowadniając, że dokładność ręcznych obliczeń jest nieodzowna w krytycznych momentach misji.
Emerytura i późniejsze lata
Po przejściu na emeryturę w 1986 roku kontynuowała współpracę z NASA jako konsultant i wykładowca w University of West Virginia. Była autorką licznych publikacji oraz prelegentką na międzynarodowych konferencjach o lotach kosmicznych.
W 2016 roku otrzymała najwyższe wyróżnienie cywilne w Stanach Zjednoczonych – Prezydencki Medal Wolności – od prezydenta Baracka Obamy. W 2019 roku została przyznana jej odznaka Kongresowa Złota Medal.
Dziedzictwo
Katherine Johnson stała się symbolem przełamywania barier rasowych i płciowych w nauce oraz technologii. Jej historia została upamiętniona w filmie „Ukryte działania” (2016), który przyczynił się do popularyzacji jej osiągnięć wśród szerokiej publiczności.
W 2020 roku po jej śmierci powstała statua upamiętniająca ją przy siedzibie NASA w Waszyngtonie. Wiele szkół i programów stypendialnych nosi jej imię, promując edukację młodych kobiet i mniejszości w dziedzinach STEM (nauka, technologia, inżynieria, matematyka).
Wyróżnienia i nagrody
- Prezydencki Medal Wolności (2016)
- Złoty Medal NASA (1977)
- Honorowy doktorat University of West Virginia (1998)
- Wyróżnienie od American Academy of Astronautics (2006)
Bibliografia
- W. Micheal Awen, Katherine Johnson: Triumph of the Human Computer, wyd. Wiley, 2019.
- S. Margot Smith, Hidden Figures: The American Dream and the Untold Story of the Black Women Mathematicians Who Helped Win the Space Race, wyd. HarperCollins, 2016.