Komunistyczna Partia Sri Lanki

Historia

Komunistyczna Partia Sri Lanki (CPSL, ang. Communist Party of Sri Lanka) została założona w 1940 roku jako kontynuacja wczesnej partii komunistycznej, która powstała jeszcze w 1935 jako oddział Międzynarodówki komunistycznej w Cejlonie. Początkowo ugrupowanie działało w podziemiu, walcząc przeciwko brytyjskiej kolonizacji wyspy oraz wspierając ruchy niepodległościowe.

Ideologia

Partia przyjmowała marksistowsko-leninistyczną linię polityczną, opierając się na doktrynach Karola Marksa i Wasilija Łenina. W programie CPSL postulowano:

przywrócenie suwerenności narodowej po uzyskaniu niepodległości przez Cejlonę w 1948 roku;
zniesienie własności prywatnej środków produkcji i ich przejęcie pod kontrolą państwa;
reworowy system rolny oparty na spółdzielniach i kolektywach;
wsparcie dla ruchów narodowo-wyzwoleńczych w regionie, w tym dla walki w sri lankijskiej wojnie domowej (1983‑2009).

Organizacja i struktura

Na czele partii stał Sekretarz Generalny, wybierany na Kongresie Partii odbywającym się co pięć lat. Struktura obejmowała:

Komitet Krajowy – najważniejszy organ decyzyjny;
Sekcje regionalne działające w prowincjach: Zachodni, Centralny, Południowy, Północny i Wschodni;
Organizacje masowe – młodzieżowe (Młodzieżowa Liga Komunistyczna), kobiece (Zjednoczenie Kobiet Komunistycznych) oraz związki zawodowe.

Działalność polityczna

Po uzyskaniu niepodległości Cejlonii, CPSL uczestniczyła w wyborach parlamentarnych od 1947 roku. W początkowych latach partia nie zdołała zdobyć znaczącej liczby mandatów, jednak od 1956 roku jej poparcie rosło wśród robotników przemysłowych i rolników na północy wyspy.

W latach 1960‑ i 1970‑ CPSL brała udział w koalicjach rządowych, wspierając reformy agrarne i socjalne, choć nigdy nie sprawowała władzy samodzielnie. Najważniejsze reformy, w które partia była zaangażowana, to:

Ustawodawstwo o spółdzielniach rolniczych (1972);
Utworzenie państwowych fabryk tekstylnych (1975);
Wprowadzenie powszechnego systemu edukacji podstawowej (1978).

Okres konfliktu

W czasie wojny domowej w Sri Lance (1983‑2009) CPSL zachowała neutralność wobec głównych stron konfliktu – rządu i Tamilskich Tygrysów Wyzwolenia (LTTE). Partia krytykowała zarówno przemoc rządu, jak i terroryzm LTTE, postulując rozwiązanie konfliktu poprzez dialog społeczny i socjalistyczną reorganizację gospodarki.

Rozpad i dziedzictwo

Po zakończeniu wojny domowej i przejściu Sri Lanki na rynek wolnokonkurencyjny w latach 2000‑, CPSL zaczęła tracić poparcie wyborcze. W wyborach parlamentarnych z 2010 roku partia nie uzyskała żadnych mandatów, a w 2015 roku oficjalnie ogłosiła likwidację jako organizacji politycznej, przekształcając się w think‑tank społeczno‑polityczny pod nazwą Centrum Analiz Socjalistycznych.

Mimo upadku, komunistyczna tradycja wpływała na dalsze partie lewicowe w Sri Lance, takie jak Partia Roboczych czy Partia Socjalistyczna Sri Lanki, które czerpały z jej programów i struktury organizacyjnej.

Literatura

R. Perera, Historia Komunistycznej Partii Sri Lanki, Colombo 2012.
S. Wijesinha, Ruchy socjalistyczne w południowej Azji, Warszawa 2015.
K. Silva, Polityka i konflikt w Sri Lance: od kolonializmu do współczesności, Kraków 2018.