Leonard Bernstein
Leonard Bernstein (ur. 1918 w Lawrence, USA, zm. 1990 w Nowym Jorku) – amerykański kompozytor, dyrygent, pianista, pedagog i autor muzyki filmowej oraz telewizyjnej. Był jedną z najważniejszych postaci muzyki klasycznej XX wieku, a także popularyzatorem muzyki poważnej w mediach masowych.
Wczesne lata i wykształcenie
Leonard Bernstein urodził się w rodzinie żydowskiej klasy robotniczej. Jego ojciec, Samuel Bernstein, był właścicielem sklepu, a matka, Fanny Bernstein, grała na pianinie, co wprowadziło młodego Leonarda w świat muzyki.
W wieku sześciu lat rozpoczął lekcje gry na fortepianie, a w późniejszym okresie uczęszczał do Harvard University, gdzie studiował muzykę pod kierunkiem Waltera Piston. Po ukończeniu studiów w 1940 roku kontynuował edukację w Curtis Institute of Music, gdzie jego głównym nauczycielem był dyrygent Pierre Boulez.
Kariera dyrygenta
W 1943 roku Bernstein został asystentem dyrygenta w New York Philharmonic. Jego przełomowy debiut jako dyrygent nastąpił w 1943 roku, gdy nagle zastąpił chorego Arturo Toscaniego w koncercie. Publiczność i krytyka byli zachwyceni jego energią i charyzmą.
W 1958 roku Bernstein objął stanowisko dyrektora muzycznego NY Philharmonic, które sprawował do 1969 roku. W tym czasie wprowadził liczne innowacje, m.in. koncerty edukacyjne „Young People’s Concerts”, które emitowano w telewizji publicznej PBS.
Działalność kompozytorska
Do najważniejszych dzieł Bernsteina należą:
- West Side Story (1957) – musical współtworzony z Stephenem Sondheimm i scenografem Jerome’em Robinem.
- Chichester Psalms (1965) – utwór chóralny oparty na psalmach biblijnych.
- Symfonia nr 2 – Jeremiady (1944) – duet orkiestra‑głos, wyrażający dramatyczny nastrój II wojny światowej.
- Candide (1956) – operetka oparta na powieści Woltera.
Muzyka filmowa i telewizyjna
Bernstein komponował muzykę do kilku filmów, m.in. do On the Waterfront (reedycja), Peter Pan (1945) oraz do serialu dokumentalnego Ken Burns – The National Parks.
Pedagogika i działalność społeczna
Jako profesor na The Juilliard School oraz w Harvardzie Bernstein kształcił kolejne pokolenia muzyków. Był aktywnym zwolennikiem praw obywatelskich, sprzeciwiając się rasizmowi i wspierając ruchy na rzecz praw człowieka.
Otrzymane wyróżnienia
W trakcie swojej kariery Bernstein otrzymał liczne nagrody, w tym:
- Pulitzer Prize (1977) – za całokształt twórczości.
- Grammy Award (różne lata) – za nagrania koncertowe i albumy edukacyjne.
- Kennedy Center Honors (1980).
Śmierć i dziedzictwo
Leonard Bernstein zmarł 14 października 1990 roku w wyniku nowotworu serca. Jego szczątki zostały pochowane na cmentarzu Cemetery of the Holy Religious w Nowym Jorku.
Do dziś Bernstein jest pamiętany jako „człowiek, który zjednoczył muzykę klasyczną z popularną”, a jego nagrania oraz programy edukacyjne inspirują zarówno profesjonalnych muzyków, jak i szeroką publiczność.
Patrz także
Bibliografia
- Leonard Bernstein – Notes from a Life, wyd. Random House, 1998.
- Robert Shaw, Leonard Bernstein: A Biography, wyd. Oxford University Press, 2004.
- Michal D. Dworczak, „Bernstein i amerykański musical” w Polska Muzyka, nr 12, 1992.