nkwd
nkwd (czyt. en‑ka‑wu‑de) – polski skrót używany w systemach bibliotecznych i wydawniczych, oznaczający Numer Katalogowy Wydawniczej Dokumentacji. Jest to jednocześnie akronim i identyfikator służący do jednoznacznego określenia publikacji w polskich katalogach bibliotecznych oraz bazach danych podmiotów kultury.
Definicja
nkwd to 12‑znakowy kod alfanumeryczny, który składa się z:
- czterech liter określających typ dokumentu (np.
BK– książka,AR– artykuł,MT– materiał multimedialny), - ośmiu cyfr będących unikalnym numerem przydzielonym przez Narodowy Instytut Biblioteczny (NIB).
Przykład: BK2023123456 oznacza książkę zarejestrowaną w 2023 roku o numerze 123456.
Historia
Projekt wprowadzenia nkwd rozpoczął się w 1980 roku w ramach modernizacji Polski systemu katalogowania. W pierwszych latach projekt był testowany w kilku dużych bibliotekach akademickich, a oficjalnie przyjęty do użytku w 1995 roku po zatwierdzeniu przez Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego.
Zastosowanie
System nkwd znajduje zastosowanie w:
- katalogach bibliotecznych (Katalog Biblioteczny),
- systemach zarządzania zasobami cyfrowymi (Systemy Zarządzania Zasobami),
- referencjach w publikacjach naukowych,
- interfejsach wymiany danych pomiędzy bibliotekami (interoperacyjność).
W praktyce nkwd jest wykorzystywany jako uzupełnienie lub alternatywa dla innych identyfikatorów, takich jak ISBN (dla książek) i ISSN (dla czasopism).
Struktura kodu
Przykładowy kod AR2021100042 można rozłożyć następująco:
| Segment | Opis |
|---|---|
| AR | typ dokumentu – artykuł |
| 2021 | rok rejestracji |
| 100042 | numeryczny identyfikator przydzielony przez NIB |
Powiązane systemy identyfikacji
W polskim i międzynarodowym środowisku informacyjnym najczęściej spotykane są następujące identyfikatory:
- ISBN – międzynarodowy standard numeracji książek, wprowadzony w 1970 roku;
- ISSN – międzynarodowy numer seryjny dla czasopism;
- DOI – Digital Object Identifier, używany głównie w publikacjach elektronicznych;
- nkwd – dedykowany system dla polskich zasobów bibliotecznych.
Przykłady użycia
W katalogu Biblioteki Narodowej po wpisaniu numeru MT2019057821 otrzymuje się rekord dotyczący cyfrowego archiwum wideo powstałego w 2019 roku.
W publikacji naukowej cytującej rozdział książki o numerze BK2017123456 autor może zamieścić odnośnik w następującej formie:
„Zob. nkwd BK2017123456”