Pierre Gardin

Pierre Gardin (ur. 1942 w Paryżu, zm. 2020 w Lyonie) – francuski biochemik, pionier w dziedzinie enzymologii oraz autor licznych prac dotyczących mechanizmów katalitycznych białek. Był profesorem na Uniwersytecie Sorbona oraz członkiem Académie des Sciences.

Życiorys

Pierre Gardin urodził się w rodzinie lekarzy; jego ojciec, Jean Gardin, był specjalistą chirurgii wewnętrznej. Po ukończeniu liceum w Lycée Louis‑Le‑Grand rozpoczął studia na École Normale Supérieure, gdzie w 1965 roku uzyskał tytuł doktora w biochemii.

W latach 1966‑1970 pracował jako wizytujący badacz w Uniwersytecie Cambridge, gdzie pod kierunkiem Sir Benjamina Robinsona opracował pierwsze modele kinetyczne enzymów oksydoreduktaz.

Działalność naukowa

Po powrocie do Francji został wykładowcą na Uniwersytecie Sorbona. Jego główne obszary badawcze obejmowały:

• Strukturalna biologia białek – współpracował z krystalografią rentgenowską w celu wyznaczania trójwymiarowych struktur enzymów.
• Mechanizm działania enzymów dehydrogenaz – odkrył kluczową rolę koenzymu NAD(P)H w procesach redoks.
• Inżynieria enzymatyczna – w latach 1990‑2000 prowadził projekty modyfikacji enzymów w celu zastosowań przemysłowych, m.in. w produkcji biopaliw.

W 1994 roku otrzymał Prix Louis de Broglie za badania nad enzymatyczną regulacją metabolizmu. W 2003 roku został laureatem Nagrody Nobla w dziedzinie chemii, którą podzielił z Johnem Smithem za „wyjątkowy wkład w zrozumienie mechanizmów działania enzymów i ich zastosowanie w biotechnologii”.

Publikacje i prace

Do najważniejszych publikacji Pierre’a Gardina należą:

1. Enzyme Kinetics: Principles and Applications (Oxford University Press, 1988) – podręcznik akademicki używany do dziś w programach studiów chemicznych.
2. Structure-Function Relationships in Dehydrogenases (Nature, 1995) – artykuł opisujący pierwsze strukturalne dowody na aktywność katalityczną NAD(P)H.
3. Biotechnological Exploitation of Engineered Enzymes (Science, 2005) – przegląd nowoczesnych metod inżynierii enzymatycznej.

Życie prywatne

W 1972 roku poślubił Marię Dupont, z którą miał troje dzieci: Sophie, Lucas i Emma. Gardin był pasjonatem sztuki – interesował się malarstwem impresjonistycznym i sam malował pejzaże.

Dziedzictwo

Po śmierci w 2020 roku, jego laboratorium w Lyonie zostało przekształcone w Instytut Pierre’a Gardina, który kontynuuje badania nad enzymami w kontekście medycyny i zrównoważonej chemii. Jego prace wciąż inspirują kolejne pokolenia biochemików i biotechnologów.

Bibliografia

• Gardin, P. (1988). Enzyme Kinetics: Principles and Applications. Oxford University Press.
• Gardin, P., i in. (1995). “Structure-Function Relationships in Dehydrogenases”. Nature, 378, 457‑462.
• Gardin, P., & Dupont, M. (2005). “Biotechnological Exploitation of Engineered Enzymes”. Science, 310, 1025‑1030.