Ralph Rostworowski

Ralph Rostworowski (ur. 1972 w Krakowie, zmarł 2023 w Warszawie) – polsko‑amerykański historyk, publicysta i tłumacz, specjalizujący się w dziejach średniowiecznej Europy Środkowo-Wschodniej oraz w historii kultury ludowej. Był profesorem Uniwersytetu Warszawskiego oraz redaktorem naukowym czasopisma Studia Historica.

Życie i wykształcenie

Ralph Rostworowski urodził się w rodzinie intelektualistów; jego ojciec, Jan Rostworowski, był znanym archeologiem, a matka, Maria (z domu Kowalska), pracowała jako tłumaczka. W latach 1989‑1990 uczęszczał do III Liceum Ogólnokształcącego w Krakowie, gdzie odkrył zainteresowanie historią.

Po maturze rozpoczął studia na Uniwersytecie Jagiellońskim, uzyskując w 1995 rok dyplom magistra historii z wyróżnieniem. Następnie otrzymał stypendium Erasmus i wyjechał na rok do University of Bristol, gdzie kontynuował badania nad wczesno‑średniowiecznym prawem słowiańskim.

W 1999 roku obronił doktorat pod kierunkiem prof. Paweł Kowalczyk. Tematem pracy było „Instytucje samorządu terytorialnego w Polsce X‑XII wieku”. Po obronie doktoratu pracował jako wykładowca w Uniwersytecie Wrocławskim, a od 2004 roku był zatrudniony na Uniwersytecie Warszawskim, gdzie w 2010 roku uzyskał tytuł profesora nauk humanistycznych.

Działalność naukowa

Rostworowski był autorem ponad 120 publikacji, w tym monografii „Prawo i władza w Polsce średniowiecznej” (2003), „Kultura ludowa w Polsce przedrozbiorowej” (2012) oraz licznych artykułów w czasopismach takich jak Kwartalnik Historyczny, Studia Medievalia i Polskie Szkoły Historyczne. Jego badania przyczyniły się do rewizji tradycyjnego rozumienia roli szlachty w procesie kształtowania się wczesnego państwa polskiego.

W latach 2015‑2019 był przewodniczącym Komitetu ds. Badań nad Średniowieczem przy Polskiej Akademii Nauk. Pełnił także funkcję recenzenta dla wielu projektów grantowych, w tym programu „Średniowiecze w Europie Środkowej” finansowanego przez Narodowe Centrum Badań Naukowych.

Działalność popularyzatorska i tłumaczenia

Poza pracą akademicką, Rostworowski był zaangażowany w popularyzowanie historii. Prowadził cykl wykładów otwartych pod nazwą „Historia na co dzień” w Muzeum Historycznym w Warszawie. Współpracował także z Polskim Radio, przygotowując programy radiowe poświęcone tematom średniowiecza.

Jako tłumacz przetłumaczył na język polski m.in. dzieła Bedy Venerabilis („Historia Ecclesiastica”) oraz serię kronik Wincentego Konopackiego. Jego przekłady cechuje precyzja i przyjazny styl, co zostało docenione w konkursie Nagrody Instytutu Tłumaczeń Poświęconych w 2018 roku.

Życie prywatne

Ralph Rostworowski był żonaty z Anną (z domu Nowak), z którą miał dwoje dzieci: Kacpra i Maję. Poza historią pasjonował się fotografią analogową oraz jazdą na rowerze górskim.

Dziedzictwo i pamięć

Po śmierci w 2023 roku, Uniwersytet Warszawski utworzył Stypendium im. Ralpha Rostworowskiego przeznaczone dla młodych badaczy zajmujących się średniowieczem słowiańskim. Jego dorobek naukowy pozostaje ważnym punktem odniesienia w badaniach nad wczesnym państwem polskim oraz kulturą ludową.

Bibliografia (wybiór)

• Rostworowski, R. Prawo i władza w Polsce średniowiecznej. Warszawa: PWN, 2003.
• Rostworowski, R. Kultura ludowa w Polsce przedrozbiorowej. Kraków: Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego, 2012.
• Rostworowski, R. (red.). Studia nad wczesnym średniowieczem w Europie Środkowo-Wschodniej. Warszawa: PAN, 2016.

Powiązane hasła

Historia Polski | Średniowiecze | Polska Akademia Nauk | Uniwersytet Warszawski