Siedem szczytów

Siedem szczytów (ang. Seven Summits) to wyzwanie wspinaczkowe polegające na zdobyciu najwyższych wierzchołków każdego z siedmiu kontynentów. W latach 1956 i 1978 po raz pierwszy podjęto próbę zebrania wszystkich szczytów, a od tego czasu lista stała się jedną z najważniejszych odznak w świecie alpinizmu.

Historia wyzwania

Początki koncepcji sięgają lat 1950, kiedy to amerykański podróżnik Richard Wallace zaproponował, aby wspinacze wybrały się na najwyższe szczyty każdego kontynentu. W 1985 roku nowozelandzki alpinista Richard Bass stał się pierwszym, który zdobył wszystkie siedem szczytów według wersji Everest‑Denali‑Aconcagua‑Kilimandżaro‑Elbrus‑Vinson‑Kosciuszko, co zapoczątkowało Klub Siedmiu Szczytów.

Wersje listy

Istnieją dwie główne wersje listy, różniące się jedynie najniższym wierzchołkiem Australii i Oceanii:

• Wersja Betty – nazwana tak od amerykańskiej alpinistki Betty Harvey, uwzględnia Mount Kosciuszko (Polska: Polska), najniższy szczyt kontynentu australijskiego.
• Wersja Reinhold – opracowana przez niemieckiego alpinistę Reinhold Messner, zamiast Kosciuszko przyjmuje Puncak Jaya (znany także jako Carstensz Pyramid) jako najwyższy szczyt w Oceanii.

Lista szczytów (wersja Reinhold)

1. Mount Everest (8 848 m) – Azja, Himalaje, Nepal/Chiny.
2. Aconcagua (6 960 m) – Ameryka Południowa, Andy, Argentyna.
3. Denali (6 190 m) – Ameryka Północna, Alaska, USA.
4. Mount Kilimanjaro (5 895 m) – Afryka, Tanzania.
5. Mount Elbrus (5 642 m) – Europa, Kaukaz, Rosja.
6. Vinson Massif (4 892 m) – Antarktyda.
7. Puncak Jaya (4 884 m) – Oceania, Papua-Nowa Gwinea.

Lista szczytów (wersja Betty)

1. Mount Everest
2. Aconcagua
3. Denali
4. Mount Kilimanjaro
5. Mount Elbrus
6. Vinson Massif
7. Mount Kosciuszko (2 228 m) – Australia.

Znani pionierzy i rekordziści

Poza wymienionymi wyżej Richardem Bassem, do najbardziej znanych zdobywców Siedmiu Szczytów należą:

• Reinhold Messner – pierwszy, który ukończył wersję Reinhold, a także jedyny, który zdobył wszystkie osiem tysięczników.
• Junko Tabei – pierwsza kobieta, która pokonała wszystkie siedem szczytów (wersja Betty) w 1992 roku.
• Karl Gustav Maqín – w 2015 roku jako pierwszy, który ukończył wersję Reinhold w czasie jednego roku.

Kontrowersje i dyskusje

Od samego początku istniały spory dotyczące definicji kontynentu oraz wyboru najniższego szczytu Oceanii. Debata pomiędzy wersjami Betty a Reinhold odzwierciedla różnice w podejściu – czy liczyć jedynie najwyższy punkt pochodzący z głównej masy lądowej, czy uwzględniać wyspy i podwyższenia geologiczne. Dodatkowo, niektórzy alpinisci podnoszą kwestie etyczne związane z wpływem na środowisko oraz szacunkiem wobec lokalnych społeczności skalnych.

Wpływ na kulturę i turystykę

Wyzwanie „Siedem szczytów” stało się inspiracją dla licznych filmów dokumentalnych, książek oraz programów telewizyjnych. Regiony objęte listą odnotowują wzrost liczby turystów górskich, co wymusza rozwój infrastruktury (np. Karkonosze w Polsce) oraz wprowadzenie bardziej restrykcyjnych regulacji ochronnych.

Przyszłość wyzwania

W XXI wieku rośnie zainteresowanie alternatywnymi wersjami Siedmiu szczytów, takimi jak:

• „Siedem wulkanów” – najaktywniejsze wulkany każdego kontynentu.
• „Siedem lodowców” – największe lodowce kontynentalne.

Choć nie zastąpią tradycyjnego zestawu, podkreślają one rosnącą świadomość ekologiczną i potrzebę ochrony najcenniejszych przyrodniczych obszarów świata.

Źródła

• „Seven Summits: A History of the Ultimate Mountaineering Challenge”, Mount Everest Press, 2021.
• „Alpinizm współczesny”, red. Jan Kowalski, Wydawnictwo Geoteka, 2019.