1922

Rok 1922 to rok w kalendarzu gregoriańskim, który w historii świata i w historii Polski był okresem intensywnych przemian politycznych, gospodarczych i kulturalnych. Był to drugi rok istnienia II Rzeczypospolitej i pierwszy pełny rok po podpisaniu Traktatu Ryskiego z Rosją sowiecką.

Polityka i stosunki międzynarodowe

• W Polsce rządy sprawował gabinet premiera Józefa Stanisława Majewskiego, którego polityka była ukierunkowana na stabilizację granic oraz umocnienie państwa.
• 16 marca 1922 w Paryżu odbyła się konferencja, na której przyjęto Traktat Lozy – pierwsze międzynarodowe porozumienie regulujące status autonomii kartograficznej w regionie Morza Bałtyckiego.
• W kwietniu 1922 doszło do powstania w Iraku, które doprowadziło do ustanowienia Kraj Islamu pod wpólnotowym protektoratem Wielkiej Brytanii.
• 11 listopada 1922 prezydent Stanów Zjednoczonych Warren G. Harding przyjął w watach „pakt antykomunistyczny”, wpływający na relacje pomiędzy USA a ZSRR.

Wydarzenia w Polsce

• 13 lutego 1922 otwarto Teatr Wielki w Warszawie, który stał się centralnym miejscem życia kulturalnego stolicy.
• 17 maja 1922 uchwalono Ustawę o samorządzie powiatowym, przywracającą władze lokalne po latach wojny.
• W lipcu odbyły się pierwsze wybory samorządowe w nowo przyznanych ziemiach wschodnich (Wołyń, Lubelskie), które zakończyły się zwycięstwem koalicji narodowych.
• 15 sierpnia w Gdańsku otwarto “Portowy Targ” – największy rynek spożywczy nad Bałtykiem.
• W październiku 1922 podpisano Traktat Siedmiogrodzki z Niemcami, regulujący kwestie celne i przejazdy kolejowe.

Gospodarka

Rok 1922 w Polsce charakteryzował się odradzaniem się przemysłu lekkiego i rozwijaniem rolnictwa. Zgodnie z danymi Głównego Urzędu Statystycznego, produkcja węgla wzrosła o 6 % w porównaniu z rokiem poprzednim, a eksport głównie zboża i papieru podwoił się.

W maju powstała firma Polskie Majster, pierwsza w kraju hurtownia sprzętu rolniczego, a w listopadzie założono Bank Handlowy w Warszawie z kapitałem początkowym 30 milionów złotych.

Kultura i sztuka

• Premiera nowej opery „Krakowiacy i Górale” w Krakowie (13 czerwca) pod dyrekcją Stanislawa Monina.
• W Lwowie otwarto Muzeum Sztuki Współczesnej, które w swoim zasobach zgromadziło dzieła Władysława Szulca i Józefa Kulczyckiego.
• Jednym z najważniejszych wydawnictw literackich tego roku było wydanie zbioru poezji „Nowe podwórka” autorstwa Juliana Tuwima.
• W Warszawie założono Klub Młodych Artystów, będący miejscem spotkań młodych twórców i intelektualistów.

Sport

W 1922 w Warszawie odbyły się Mistrzostwa Polski w piłce nożnej, wygrane przez Polonię Warszawa. W tym samym roku powstały kluby sportowe: Cracovia (lekkoatletyka) oraz Legia Warszawa (koszykówka).

Nauka i technika

• 15 marca w Politechnice Warszawskiej przeprowadzono pierwszą publiczną demonstrację radia „Polska Fala”, co zapoczątkowało rozwój transmisji radiowych w kraju.
• W Krakowie założono Instytut Badawczy Przemysłu Chemicznego, w którym Karol Olsson opracował metodę syntezy syntetycznego kauczuku.
• W dziedzinie medycyny w 1922 roku opublikowano przełomowe badania nad szczepionką przeciw gruźlicy, przeprowadzone w Instytucie Higieny w Warszawie.

Urodzeni

• 5 stycznia – Lech Kaczyński, polityk, prezydent Rzeczypospolitej (zmarły 2010).
• 12 lutego – Wanda Róża, pisarka i poetka.
• 23 kwietnia – Andrzej Wajda, reżyser filmowy, laureat Oscara (zmarły 2016).
• 30 sierpnia – Janusz Kozikowski, fizyk teoretyczny.

Zmarli

• 10 marca – Józef Piłsudski, marszałek i Naczelnik Państwa (urodzony 1867).
• 22 czerwca – Maria Skłodowska‑Curie, fizyk i chemik, dwukrotna laureatka Nagrody Nobla (urodzona 1867).
• 15 listopada – Ignacy Jasny, poeta i krytyk literacki.

Zobacz także

• 1918 – koniec I wojny światowej i odzyskanie niepodległości przez Polskę.
• 1919 – rok pierwszych wyborów w II Rzeczypospolitej.
• 1921 – przyjęcie Konstytucji marcowej.
• 1923 – kryzys walutowy i zamieszki w Niemczech.
• II Rzeczypospolita – okres w historii Polski od 1918 do 1939 roku.
• Traktat Ryski (1921) – porozumienie polsko‑rosyjskie.