Carlos IV

Carlos IV (pełne imię i nazwisko: Carlos María Antonio Pascual José Joaquín, urodzony 11 listopada 1748 w Madrycie), był królem Hiszpanii w latach 1788–1808. Pochodził z dynastii Bourbon i był synem króla Ferdynanda VI. Jego panowanie przypadło na trudny okres w historii Europy, kiedy to rewolucja francuska i wojny napoleońskie wstrząsnęły tradycyjnym porządkiem monarchicznym.

Wczesne lata

Jako najstarszy syn Ferdynanda VI, Carlos otrzymał staranne wykształcenie pod opieką najwybitniejszych hiszpańskich intelektualistów oraz duchowieństwa. W wieku 18 lat został nadany tytuł księcia Madrytu. W 1765 roku wziął ślub z Marią Ludwiką, córką cesarza Francisza I Habsburga, co wzmocniło alianse hiszpańsko-austriackie.

Panowanie

W 1788 roku po śmierci ojca Carlos objął tron jako król Hiszpanii. Jego rządy charakteryzowały się dominacją Rady ministrów, a w szczególności wpływowym ministrem Manuelem de Godoy, który stał się jedną z najważniejszych postaci politycznych epoki.

Polityka wewnętrzna

Król starał się utrzymać tradycyjną absolutną władzę monarchii, lecz napotykał coraz silniejsze roszczenia liberalnych środowisk inspirowanych rewolucją francuską. W 1800 roku powołano Wielki Kongres w celu reformy administracji i podatków, jednak reformy te były powierzchowne i nie przyniosły spodziewanego uspokojenia społecznego.

Polityka zagraniczna

W pierwszych latach panowania Carlos IV utrzymywał bliskie stosunki z Francją. Po zwycięstwie Napoleona Bonaparte w bitwie pod Austerlitz (1805) monarcha został zmuszony do podpisania pod traktatem w Tordesillas, w którym Hiszpania utraciła kontrolę nad niektórymi koloniami w Ameryce Południowej.

W 1807 roku, po naciskach Napoleona, Carlos i jego rząd podpisali Traktat Tylzy, zobowiązując Hiszpanię do udziału w wojnie przeciwko Wielkiej Brytanii i do wspólnego ataku na Portugalię. Kampania w Portugalii zakończyła się niepowodzeniem i przyczyniła się do dalszego osłabienia autorytetu króla.

Rewolucje i upadek

W 1808 roku wybuchły powstania w Hiszpanii, znane jako wojna o niepodległość Hiszpanii. Napoleon, wykorzystując chaos, zmusił Carlosa do abdykacji na rzecz swojego brata Józefa Bonaparte, który został królem Hiszpanii pod imieniem José I. Carlos i jego żona zostali przetransportowani do Francji, gdzie spędzili resztę życia.

Życie po abdykacji

Po abdykacji Carlos IV zamieszkał w El Escorial, a później w Paryżu. W 1819 roku, w Rzymie, zmarł w wieku 71 lat. Jego prochy zostały przeniesione do kaplicy królewskiej w El Escorial, gdzie spoczywają do dziś.

Dziedzictwo

Rządy Carlosa IV są oceniane jako okres stagnacji i nieudanych reform, które przyczyniły się do upadku absolutnej monarchii w Hiszpanii. Jego panowanie pozostaje przykładem tego, jak nieumiejętne zarządzanie w czasach kryzysu może doprowadzić do poważnych zmian politycznych. Po jego abdykacji tron objął jego syn Ferdynand VII, co zapoczątkowało nową erę w historii hiszpańskiej monarchii.

Źródła

• Historia Hiszpanii, tom II.
• Carlos IV – biografia, wyd. Wydawnictwo Polskie, 2005.
• Napoleon i Hiszpania, publikacja Uniwersytetu w Madrycie, 2010.