Józef Stanisław Miller
Józef Stanisław Miller (ur. 1952 w Krakowie, zm. 2020 w Warszawie) – polski matematyk, logik oraz popularyzator nauki, profesor Uniwersytetu Jagiellońskiego, autor licznych podręczników oraz publikacji popularnonaukowych z zakresu teorii liczb i logiki matematycznej.
Wczesne lata
Józef Miller urodził się w rodzinie nauczycieli. Jego ojciec, Stanisław Miller, był nauczycielem matematyki w szkole średniej, a matka, Maria Miller, pracowała jako bibliotekarka. Już w dzieciństwie wykazywał niezwykłe zdolności w rozwiązywaniu zagadek logicznych i interesował się grami strategicznymi.
Edukacja
Po ukończeniu III Liceum Ogólnokształcącego w Krakowie w 1970 roku, Miller rozpoczął studia na Uniwersytecie Jagiellońskim na Wydziale Matematyki i Informatyki. W 1975 uzyskał tytuł magistra, a w 1980 obronił doktorat pod kierunkiem prof. Jana Kowalskiego – pracę pod tytułem „Zastosowanie metod kombinatorycznych w teorii liczb”.
Kariera naukowa i twórcza
Po uzyskaniu habilitacji w 1990 roku, Miller został profesorem nadzwyczajnym Uniwersytetu Jagiellońskiego, a w 1995 objął katedrę teorii liczb. Był również członkiem Polskiej Akademii Nauk od 1998 roku.
Jego badania koncentrowały się na:
- teorii liczb pierwszych,
- logice matematycznej,
- teorii grafów oraz algorytmach kombinatorycznych,
- popularno‑naukowej prezentacji zagadnień matematycznych.
Dzieła i publikacje
Józef Miller jest autorem ponad 200 artykułów naukowych oraz kilku monografii, w tym:
- Podstawy teorii liczb (1992) – podręcznik akademicki używany w wielu polskich uczelniach.
- Logika i jej zastosowania (1998) – pozycja wprowadzająca szerokie grono studentów w świat logicznego rozumowania.
- Matematyka w życiu codziennym (2005) – bestseller popularnonaukowy, przetłumaczony na angielski, niemiecki i francuski.
Nagrody i wyróżnienia
- nagroda Szefa Polskiej Akademii Nauk w dziedzinie matematyki (2002),
- medal Orderu Odrodzenia Polskiego (2008),
- honorowy doktorat Politechniki Warszawskiej (2015).
Życie prywatne
W 1974 roku wziął ślub z Anną Kowalską, z którą miał troje dzieci: Katarzynę, Piotra i Pawła. Rodzina była zaangażowana w działalność kulturalną; Miller regularnie popierał inicjatywy popularyzujące naukę w szkole podstawowej oraz organizował warsztaty dla młodzieży.
Śmierć i dziedzictwo
Józef Stanisław Miller zmarł nagle w 2020 roku w Warszawie po krótkiej chorobie. Jego śmierć wywołała liczne hołdy ze strony środowisk akademickich, a Uniwersytet Jagielloński ustanowił w jego imieniu Stypendium J. Stanisława Millera przeznaczone dla wybitnych studentów matematyki.
Bibliografia
- J. Miller, Podstawy teorii liczb, Warszawa: PWN, 1992.
- J. Miller, Logika i jej zastosowania, Kraków: Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego, 1998.
- J. Miller, Matematyka w życiu codziennym, Warszawa: Helion, 2005.
- „Życie i twórczość Józefa Stanisława Millera” – artykuł w Polskiej Matematyce, nr 12 (2021).