Komunistyczna Partia Chin
Komunistyczna Partia Chin (KPCh, chińska nazwa: 中国共产党, w skrócie 中共) jest jedyną legalnie działającą partią polityczną w Chińskiej Republice Ludowej. Od momentu przejęcia władzy w 1949 roku pełni rolę centralnego organu władzy państwowej, kontrolując wszystkie gałęzie administracji, wojska i społeczeństwa obywatelskiego.
Historia
Partia została założona w 1921 roku w Szanghaju jako mała organizacja marksistowska inspirowana komunizmem rosyjskim. Początkowo współpracowała z Kuomintangiem (KMT) w ramach tzw. pierwszej współpracy antyimperialistycznej. Po rozłamie w 1927 roku, po przegranej w wojnie domowej, partia przeszła na obszary wiejskie, tworząc w latach 30. i 40. tzw. Czerwone Armie i base wojskowo-polityczne w prowincji Junnan.
Kluczowym momentem było przywództwo Mao Zedonga, który w 1935 roku po długiej wędrówce – tzw. Długiej Marszrucie – doprowadził partię do utrzymania kontroli nad centralnymi Chinami. Po zwycięstwie w wojnie domowej w 1949 roku, Mao proklamował powstanie Chińskiej Republiki Ludowej i objął stanowisko przewodniczącego Centralnego Komitetu Kierowniczego.
Struktura organizacyjna
KPCh opiera się na hierarchicznej strukturze, w której najważniejsze organy to:
- Centralny Komitet Kierowniczy – najwyższy organ decyzyjny.
- Pełny Zgromadzenie (National Congress) – spotyka się co pięć lat, wybierając członków Komitetu Centralnego.
- Biuro Polityczne (Politburo) – najważniejsza grupa decyzyjna w codziennym zarządzaniu.
- Sekretariat – odpowiada za administrację i koordynację działań partii.
- Komitety prowincjonalne, miejskie i lokalne – realizują politykę centralną na niższych szczeblach.
Ideologia
Ideologia KPCh przeszła liczne modyfikacje od jej powstania. Początkowo opierała się na klasycznej doktrynie marksizmu-leninizmu, a wprowadzając własne elementy – tak zwany maoizm. Najważniejsze materiały ideologiczne to:
- Teoria trzech faz – opisująca etap rozwoju społeczeństwa.
- Maoizm – podkreślający rolę chłopstwa i walka partyzancka.
- Zielona reforma – w latach 80. i 90. XX w. pod przywództwem Denga Xiaopinga, wprowadzająca elementy gospodarki rynkowej do socjalistycznego systemu.
- Nowoczesny socjalizm – termin używany w erze Xi Jinpinga do opisania nowej strategii rozwoju.
Krytyka i kontrowersje
KPCh wielokrotnie była przedmiotem krytyki zarówno wewnętrznej, jak i międzynarodowej. Najważniejsze kontrowersje obejmują:
- Wielki Skok Naprzód (1958‑1962) – katastrofalny program industrializacji, skutkujący śmiercią setek tysięcy ludzi z powodu głodu.
- Rewolucja kulturalna (1966‑1976) – okres masowych prześladowań, niszczenia dziedzictwa kulturowego i wewnętrznych walk w partii.
- Ograniczenia wolności słowa, represje wobec mniejszości religijnych i etnicznych, w szczególności w regionach Tybetu i Xinjiang.
- Kontrowersje związane z polityką gospodarczą i cenzurą internetową w XXI wieku.
Znaczenie międzynarodowe
Po transformacji gospodarczzej w latach 80., KPCh stała się jednym z najważniejszych graczy na arenie międzynarodowej. Partia prowadzi aktywną politykę dyplomatyczną, uczestnicząc w organizacjach takich jak ONZ, Światowa Organizacja Handlu oraz w regionalnych blokach np. Stowarzyszenie Narodów Azjatyckich. Wielkie inwestycje w ramach Inicjatywy Pasa i Drogi (Belt and Road Initiative) przyczyniają się do zwiększenia wpływu Chin w Afryce, Azji i Europie.
Współczesny rozwój
Od 2012 roku przywódcą partii jest Xi Jinping, który wprowadził szereg reform, w tym:
- Rozszerzenie roli partii w firmach prywatnych i zagranicznych poprzez ustanowienie komitetów partyjnych w przedsiębiorstwach.
- Wprowadzenie pojęcia %CXR;Wspólnota Wspólnego Rozwoju jako nowej strategii rozwoju gospodarczego.
- Wzmocnienie kontroli nad mediami i internetem, w tym rozwój systemu Wielkiej Zapory Sieciowej.
W 2022 roku partia obchodziła 101-lecie od swojego powstania, a jej członków liczy ponad 90 milionów osób, co czyni ją jedną z największych organizacji politycznych na świecie.
Źródła i dalsze informacje
Więcej szczegółów na temat poszczególnych okresów historii oraz polityki KPCh można znaleźć w następujących artykułach: