Władysław Reymont
Władysław Stanisław Reymont (ur. 1867 roku w Sieradzu, śl. 1925 roku w Warszawie) – polski pisarz, laureat Nagrody Nobla w dziedzinie literatury (rok 1924). Jego twórczość zaliczana jest do klasyki literatury modernistycznej i naturalistycznej.
Życiorys
Władysław Reymont urodził się w rodzinie ziemiańskiej. Po ukończeniu szkoły podstawowej przystąpił do nauki w Zamościu, jednak nie uzyskał pełnego wykształcenia formalnego i najpierw pracował jako nauczyciel w Kaliszu. W latach 1890–1895 zamieszkał w Krakowie, gdzie podjął pierwsze prace dziennikarskie.
W 1894 roku opublikował swój debiutancki zbiór opowiadań W pustyni i w puszczy (nie mylić z powieścią Henryka Sienkiewicza). Następnie, w 1900 roku, ukazała się powieść Chłopi, która przyniosła mu ogólnopolskie uznanie. W 1924 roku Reymont otrzymał Nagrodę Nobla za „epicką twórczość przedstawiającą życie ludowe, w szczególności za powieść Chłopi”.
Dzieła
- Chłopi (1904–1909) – monumentalna powieść o życiu wiejskim, podzielona na cztery części odpowiadające porom roku.
- Ziemia (1903) – powieść leśna, przedstawiająca losy mieszkańców lasu.
- Kamień na szlaku (1900) – zbiór opowiadań o losach wędrownych ludu.
- Woloski kwiat (1910) – powieść przygodowa osadzona w okresie I wojny światowej.
- Niedziela (1921) – dramat teatralny, którego akcja rozgrywa się w małej wsi.
Stylistyka i tematyka
Reymont był przedstawicielem naturalizmu w polskiej literaturze, a jednocześnie wprowadzał elementy modernizmu. Jego twórczość charakteryzuje się:
- dokładnym opisem przyrody i elementów środowiska wiejskiego,
- psychologiczną analizą postaci,
- zastosowaniem realistycznego języka,
- motywem cyklu rocznego i rytmu przyrody,
- poruszaniem problematyki społecznej, zwłaszcza konfliktów między tradycją a nowoczesnością.
Nagrody i wyróżnienia
Oprócz Nagrody Nobla w 1924 roku, Reymont otrzymał liczne odznaczenia:
- Order Odrodzenia Polski (1920),
- medal Polski Imperijalny Odzysk (1925),
- honorowy tytuł – członek Polskiej Akademii Nauk (od 1919 roku).
Dziedzictwo
Władysław Reymont pozostaje jedną z najważniejszych postaci polskiej literatury XX wieku. Jego powieść Chłopi jest obowiązkową lekturą w szkole średniej i jest wielokrotnie adaptowana na scenę, film i telewizję. W 1990 roku na jego cześć utworzono Nagrodę Reymonta przyznawaną za wybitne osiągnięcia w literaturze.
Bibliografia
- Reymont, W. Chłopi. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy, 1904–1909.
- Kowalski, J. Życie i twórczość Władysława Reymonta. Kraków: Wydawnictwo Literackie, 1975.
- Nowak, M. „Reymont i modernizm”. W: Studia Literackie 12 (1998): 45‑62.
Artykuł opracowany na podstawie materiałów dostępnych w Polskiej Encyklopedii oraz prac naukowych.