1929

Rok 1929 był okresem przełomowym w historii współczesnej. W wielu częściach świata doszło do istotnych przemian politycznych, gospodarczych i kulturalnych, które wywarły długotrwały wpływ na kolejny wiek. Najważniejszym wydarzeniem tego roku był wybuch Wielkiego Krachu – kryzysu finansowego, który rozprzestrzenił się z Stanów Zjednoczonych na cały świat, zapoczątkowując Wielką Depresję.

Wydarzenia polityczne

W Polsce rządy sprawował rząd premiera Józefa Piłsudskiego, który koncentrował się na stabilizacji wewnętrznej i reformie armii.
W Niemczech rząd koalicji pod przywództwem Reichskanzlera Heinricha Brüninga wprowadził pierwsze środki oszczędnościowe w odpowiedzi na rosnące napięcia gospodarcze.
W Związku Radzieckim odbył się 15‑ty Zjazd KC KPZR, na którym sekretnie przygotowywano program industrializacji i kolektywizacji rolnictwa.
W Wielkiej Brytanii lord Salisbury zakończył swoją ostatnią kadencję, a urząd premiera objął Ramsay MacDonald w ramach pierwszego rządu koalicji socjalistów i liberalów.
W Francji wybory parlamentarne przyniosły zwycięstwo koalicji centroprawicowej pod przewodnictwem Gastona Doumergue.

Gospodarka i kryzys finansowy

27 października 1929 roku na nowojorskiej Wall Street doszło do gwałtownego spadku cen akcji, znanego jako Czarny Czwartek. Upadek ten doprowadził do zamknięcia licznych banków i spadku produkcji przemysłowej w całym świecie. Skutki kryzysu obejmowały:

Wzrost bezrobocia w USA do ponad 8 % w 1929 r., a w kolejnych latach do ponad 25 %.
Spadek cen towarów rolnych, co dotknęło głównie rolników w USA i w Europie.
Załamanie handlu międzynarodowego – eksport i import spadły o ponad 30 % w latach 1929‑1932.

Wydarzenia społeczne i kulturowe

W literaturze opublikowano powieść „Wielki Gatsby” autorstwa F. Scotta Fitzgeralda, będącą krytyką amerykańskiego snu i epoki jazzu.
W kinie zadebiutował film „Miasteczko amerykańskie” w reżyserii Charlesa Chaplina.
W muzyce jazz stał się dominującym gatunkiem; popularnymi artystami byli Louis Armstrong i Duke Ellington.
W sztuce modernistycznej pojawiły się pierwsze prace surrealistów, m.in. obrazy Salvadora Dalí.
W Polsce zmarł wybitny etnolog Bronisław Malinowski, a urodził się przyszły polityk Włodzimierz Czerniawski (ur. w Warszawie).

Sport

W 1929 roku odbyły się Mistrzostwa Świata w Szachach, wygrane przez Maxa Euwe.
W boksie Jack Dempsey
W zimie odbyły się Igrzyska Olimpijskie w Lake Placid (USA).

Postępy naukowe i technologiczne

Albert Einstein otrzymał Nagrodę Nobla w dziedzinie fizyki za teorię fotoelektryczną (przyznano w 1921, ale w 1929 roku podkreślono jej znaczenie w mechanice kwantowej).
W USA zainstalowano pierwszą komercyjną stację radiową FM, co przyczyniło się do rozwoju transmisji dźwiękowej.
W Wielkiej Brytanii otwarto pierwszą w pełni zmechanizowaną linię produkcyjną w fabryce samochodów Ford w Manchesterze.

Dziedzictwo i znaczenie roku 1929

Rok 1929 zapisał się w historii jako początek gospodarczej katastrofy, której skutki odczuwano przez całą dekadę. Krach na giełdzie przyspieszył rosnące napięcia polityczne, co w konsekwencji doprowadziło do zmian granic, powstania nowych reżimów oraz przygotowało grunt pod wybuch II wojny światowej. W kulturze i sztuce rok ten zainicjował okres modernizmu i krytyki konsumpcjonizmu, a w sporcie przyczynił się do popularyzacji międzynarodowych rozgrywek.

Powiązane artykuły