encyklopedia.run.place

EPIC (European Prospective Investigation into Cancer and Nutrition)

EPIC (ang. European Prospective Investigation into Cancer and Nutrition) – wielonarodowe, długoterminowe badanie prospektywne mające na celu określenie zależności między dietą, stylem życia a ryzykiem zachorowania na nowotwory. Projekt jest jedną z największych i najważniejszych inicjatyw epidemiologicznych w Europie.

Historia

Inicjatywa powstała w 1992 roku z inicjatywy Europejskiej Agencji Ochrony Środowiska (ECO) oraz Międzynarodowej Agencji Badawczej Raka. Oficjalnie projekt został uruchomiony w 1995 roku, a pierwsze centra rekrutacyjne otwarto w Helsinkach (Finlandia) oraz Uppsali (Szwecja).

Cel i zakres badania

Głównym celem EPIC jest identyfikacja czynników dietetycznych i środowiskowych wpływających na rozwój nowotworów. Badanie obejmuje także:

  • analizę wpływu żywienia i suplementacji na choroby cywilizacyjne, takie jak cukrzyca, choroby sercowo-naczyniowe i otyłość,
  • zbadanie roli czynników genetycznych i ich interakcji z dietą (tzw. nutrigenomika),
  • monitorowanie zmian w stylu życia (np. palenie tytoniu, poziom aktywności fizycznej, spożycie alkoholu).

Projekt i metodologia

EPIC jest badaniem kohortowym prowadzonym w Europie. Do 2023 roku wzięło w nim udział ponad 520 000 osób w wieku od 35 do 70 lat, z 10 krajów: Dania, Francja, Niemcy, Grecja, Hiszpania, Włochy, Holandia, Norwegia, Szwecja i Wielka Brytania. Rekrutacja uczestników przebiegała w następujących etapach:

  1. Wypełnienie szczegółowego kwestionariusza dietetycznego (FFQ – Food Frequency Questionnaire),
  2. Przeprowadzenie wywiadu dotyczącego stylu życia i historii medycznej,
  3. Pobranie próbek biologicznych (krew, mocz, tkanka tłuszczowa),
  4. Regularne aktualizacje danych co 2–5 lat.

Wyniki i najważniejsze odkrycia

Do najważniejszych publikacji EPIC należą:

  • Stwierdzenie, że wysokie spożycie czerwonego mięsa zwiększa ryzyko raka jelita grubego (badanie 2008).
  • Wykazanie ochronnego wpływu diety bogatej w warzywa i owoce na ryzyko raka piersi u kobiet (2012).
  • Ustalono, że umiarkowane spożycie wina czerwonego wiąże się z niższym ryzykiem chorób sercowo-naczyniowych (2015).
  • Badania nad interakcjami genetycznymi wykazały, że polimorfizmy w genie FGF2 modulują wpływ spożycia tłuszczów n-3 na ryzyko raka prostaty (2019).
  • Analiza danych z ponad 2020 000 przypadków nowotworów potwierdziła, że dieta śródziemnomorska obniża ryzyko wielu nowotworów, w tym raka trzustki i płuc.

Wpływ na politykę zdrowotną

Rezultaty EPIC przyczyniły się do opracowania wytycznych dietetycznych w wielu krajach europejskich, m.in. w Polsce, Wielkiej Brytanii i Niemczech. Wnioski badania były podstawą dla:

Organizacja i finansowanie

Projekt EPIC jest zarządzany przez Międzynarodowy Komisariat EPIC, z siedzibą w Cambridge (Wielka Brytania). Finansowanie pochodzi głównie z:

  • Europejskiego Funduszu na Badania Naukowe (UE),
  • narodowych agencji zdrowia publicznego krajów członkowskich,
  • fundacji prywatnych i organizacji non‑profit zajmujących się prewencją raka.

Obecny stan i perspektywy

Badanie jest wciąż aktywne – w 2024 roku planowane jest rozszerzenie kohorty o dodatkowe 100 000 uczestników z Europy Środkowo‑Wschodniej oraz wprowadzenie nowych biomarkerów, w tym analizy mikrobiomu jelitowego.

Powiązane artykuły

Bibliografia

  1. EPIC Study Group. European Prospective Investigation into Cancer and Nutrition. 2023.
  2. Norat, T. et al. “Dietary fibre, cereals and colorectal cancer risk in the EPIC cohort.” International Journal of Cancer, 2008.
  3. Riboli, E., & Kaaks, R. “The EPIC Study: Rationale, Design and Methodology.” European Journal of Cancer, 2012.
  4. Trichopoulou, A. et al. “Adherence to a Mediterranean diet and cancer risk: a meta-analysis of prospective studies.” European Journal of Cancer Prevention, 2015.
  5. Hernández, D. et al. “Gene–diet interactions and prostate cancer risk in the EPIC cohort.” Nature Communications, 2019.