Włodzimierz Iljicz Lenin
Włodzimierz Iljicz Uljanow (pseudonim Lenin; urodzony 1870 w Symbirsku, zmarły 1924 w Moskwie) – rosyjski rewolucjonista, polityk, filozof oraz przywódca bolszewików. Był twórcą i pierwszym przywódcą Związku Socjalistycznych Republik Radzieckich oraz jednym z najważniejszych teoretyków marksizmu i leninizmu.
Wczesne życie i wykształcenie
Lenin urodził się 22 kwietnia 1870 roku w rodzinie nauczyciela w Symbirsku (obecnie Uljanowsk). Jego ojciec, Ilja Nikołajewicz Uljanow, był nauczycielem języka rosyjskiego i wychowawcą, a matka, Maria Aleksiejewna Blank, pochodziła z rodziny o burzliwych tradycjach politycznych. W 1887 roku rozpoczął studia na Uniwersytecie Kazani, a później przeniósł się na Uniwersytet w Petersburgu, gdzie uzyskał stopień magistra prawa w 1891 roku.
Działalność rewolucyjna
Już w czasie studiów Lenin zaangażował się w ruch rewolucyjny, dołączając do partii RKP (Rosyjskiej Partii Socjalistyczno-Demokratycznej). Po aresztowaniu w 1895 roku został wygnany do Syberii, skąd uciekł w 1900 roku. Następnie przebywał na emigracji w Szwajcarii, w sekcji Szwajcarii, gdzie opracował teoretyczne podstawy bolszewizmu.
Rewolucja październikowa
W 1917 roku, po powrocie do Rosji, Lenin odegrał kluczową rolę w organizacji rewolucji październikowej. 7 listopada (25 października wg kalendarza juliańskiego) bolszewicy przejęli władzę, a Lenin został przewodniczącym Rady Komisarzy Ludowych, de facto pierwszym przywódcą ZSRR.
Polityka i reformy
Pod rządami Lenina wprowadzono szereg reform, w tym nacjonalizację przemysłu, przekształcenie rolnictwa w system wspólnej własności oraz wprowadzenie Nowej Polityki Ekonomicznej (NEP) w 1921 roku, mającej na celu stabilizację gospodarki po wojnie domowej. Lenin prowadził także intensywną kampanię przeciwko opozycji wewnętrznej, co doprowadziło do powstania czerwonego terroru.
Śmierć i dziedzictwo
W 1922 roku Lenin zachorował na udar mózgu, a kolejny w 1924 roku doprowadził do jego śmierci. Jego ciało zostało poddane balsamowaniu i wystawione w mauzoleum na Placu Czerwonym w Moskwie, gdzie spoczywa do dziś.
Lenin pozostaje jedną z najbardziej kontrowersyjnych postaci w historii – jest uznawany za ojca radzieckiego państwa i jednego z głównych teoretyków rewolucji proletariackiej, ale także krytykowany za autorytarne metody władzy i represje.