Salk

Jonas Salk (ur. 1915 w Nowym Jorku, zm. 1995 w La Jolla) – amerykański lekarz i mikrobiolog, twórca pierwszej skutecznej szczepionki przeciwko polio. Jego praca przyczyniła się do dramatycznego spadku zachorowań na tę chorobę na całym świecie.

Życiorys

Wczesne lata

Jonas Salk urodził się jako syn imigrantów żydowskich z Rosji. W 1932 roku uzyskał dyplom z biochemii na New York University. Następnie kontynuował studia medyczne w University of the State Medical School at New York University, uzyskując tytuł lekarza w 1939 roku.

Edukacja i wczesna kariera

Po ukończeniu studiów Salk odbył staż w Johns Hopkins Hospital oraz prowadził badania w University of Pennsylvania, gdzie pracował pod kierunkiem Karla Landsteinera. W 1947 roku został zatrudniony jako wykładowca w Pennsylvania School of Medicine.

Badania nad szczepionką przeciwko polio

W roku 1950 Salk przeniósł się do University of California, Los Angeles (UCLA), gdzie podjął się zadania opracowania szczepionki przeciwko polio. W przeciwieństwie do wcześniejszej metody szczepionki żywej, opracowane przez Salka podejście opierało się na inaktywowanym wirusie, co zwiększało bezpieczeństwo podawania.

Faza kliniczna

W 1954 roku rozpoczęto dwustopniowy, ogólnokrajowy test szczepionki, w którym wzięło udział ponad 1,8 miliona dzieci. Badania wykazały, że szczepionka była nie tylko skuteczna, ale także bezpieczna. Oficjalne wprowadzenie szczepionki na rynek nastąpiło w 1955 roku.

Późniejsza kariera i działalność

Po sukcesie szczepionki Salk poświęcił się badaniom nad innymi chorobami zakaźnymi oraz rozwojowi medycyny. W 1960 roku założył Instytut Jonasa Salka w La Jolla, którego celem było prowadzenie badań nad wirusami i immunologią.

Wyróżnienia i nagrody

• Orden Patriotic Society (USA) – 1977
• National Medal of Science – 1966
• Premia Templetona – 1970
• Honorary Doctorates from Harvard University i University of California, Berkeley

Dziedzictwo

Opracowanie szczepionki przeciwko polio uznawane jest za jedno z najważniejszych osiągnięć w historii medycyny. Dzięki pracy Salka liczba zachorowań na polio spadła o ponad 99 % w krajach, które wprowadziły masową kampanię szczepień. Jego podejście do badań – otwartość wyników i brak patentu na szczepionkę – stało się wzorem etycznym dla kolejnych pokoleń naukowców.

Bibliografia

• Salk, J. (1955). My Life and Work with Polio. Wydawnictwo Polskiego Związku.
• Rosenberg, C. (1995). Jonas Salk: A Biography. Wydawnictwo Książkowe.
• Harrison, D. (2002). „Historia szczepionki przeciwko polio”. In: Journal of Medycyny, 45(3), 210‑225.

Artykuł oparty na informacjach dostępnych w Encyklopedia Wiki i Muzeum Historii Medycyny.