Oswald Veblen

Oswald Veblen (ur. 1880 roku w Chicago, zm. 1960 roku w Princeton) – amerykański matematyk, jeden z czołowych przedstawicieli geometrii różniczkowej i topologii w pierwszej połowie XX‑wieku. Był profesorem na Uniwersytecie Harvarda oraz założycielem i pierwszym dyrektorem Instytutu Studiów Zaawansowanych w Princeton.

Życiorys

Oswald Veblen ukończył studia w Harvardzie, gdzie w 1903 roku obronił pracę doktorską pod kierunkiem George’a Henry’ego Stallingsa. Po uzyskaniu stopnia doktora pozostał w Harvardzie jako wykładowca, a w 1910 roku objął stanowisko profesora zwyczajnego.

W 1914 roku Veblen został powołany do służby wojskowej w czasie I wojny światowej, po czym wrócił do akademickiej działalności. W 1920 roku przeniósł się do Princeton, gdzie w 1921 roku przyjął stanowisko profesora w Uniwersytecie Princeton. Tam w 1930 roku współtworzył Instytut Studiów Zaawansowanych i pełnił funkcję jego dyrektora do 1939 roku.

Działalność naukowa

Veblen zajmował się głównie:

• geometrią różniczkową – wprowadził pojęcie krzywej Veblena oraz opracował klasyfikację powierzchni o stałej krzywiźnie;
• topologią – sformułował tzw. twierdzenie Veblena w teorii grafów;
• logiką i teorii mnogości – opracował pojęcie funkcji Veblena w kontekście dużych liczb porządkowych.

Wspólnie z Johnem Wilsonem Graffem opracował twierdzenie Veblena‑Younga, które jest fundamentalnym wynikiem w geometrii rzutowej.

Publikacje

Do najważniejszych prac Veblena należą:

• Analysis Situs (1922) – monografia poświęcona topologii algebraicznej;
• Projective Geometry (1916) – podręcznik wykorzystywany przez pokolenia studentów;
• Introduction to the Teaching of Mathematics (1942) – opracowanie dotyczące reformy edukacji matematycznej.

Wyróżnienia i nagrody

Za wkład w rozwój matematyki Veblen otrzymał m.in.:

• Medal Brouwera (1924);
• Honorowy tytuł członka American Mathematical Society (1930);
• Wyższy stopień honorowy od National Academy of Sciences (1958).

Życie prywatne

Oswald Veblen był żoną Miriam Veblen i ojcem trójki dzieci. Po przejściu na emeryturę w 1950 roku spędzał czas w Princeton, poświęcając się pracy popularyzatorskiej oraz mentoringowi młodych naukowców.

Dziedzictwo

Wkład Veblena w geometrię i topologię ma trwałe znaczenie. Jego nazwiska noszą m.in. funkcje Veblena, twierdzenie Veblena oraz twierdzenie Veblena‑Younga. Instytuty i programy badawcze w Princeton i Harvardzie kontynuują tradycję, którą Veblen pomógł zdefiniować.

Bibliografia

1. O. Veblen, Analysis Situs, 1922.
2. O. Veblen, Projective Geometry, 1916.
3. O. Veblen, Introduction to the Teaching of Mathematics, 1942.